Ατμοσφαιρική ρύπανση | Το πρόβλημα αιωρείται

May 11, 2014 in Data Journalism, Uncategorized

Οι μετρήσεις των ατμοσφαιρικών ρύπων που βρίσκονται στη διάθεση του κοινού μέσω της ιστοσελίδας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής σκιαγραφούν το… θολό τοπίο και μας βάζουν σε… ατμόσφαιρα περισυλλογής. Κατά πόσο έχει βελτιωθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση την τελευταία οκταετία και κατά πόσο οι ενέργειες για βελτίωσή της αποτελούν λόγια του… αέρα; 

«Γιατί όλοι φοβούνται και μισούν τους οικολόγους και τους περιβαλλοντολόγους; Διότι ως ένα βαθμό πάντα έχουν ν’ ανακοινώσουν κάτι νέο στο κοινό και μάλιστα αυτό το νέο είναι πάντα ανησυχητικό», ισχυριζόταν ο διάσημος οικολόγος  Garrett Hardin, ο οποίος στην περίφημη θεωρία του «η τραγωδία των κοινών» εφιστούσε την προσοχή σχετικά με τις αθώες ενέργειες των μεμονωμένων πολιτών, οι οποίες αθροιστικά μπορούν να επιβαρύνουν το περιβάλλον.

Τι το ανησυχητικό μπορεί να διακρίνει κανείς συγκεντρώνοντας όλες τις μετρήσεις ρύπων της ατμόσφαιρας  από την ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής;  Και για να γίνει πιο συγκεκριμένο το ερώτημα: Τι συμπεράσματα μπορούμε να εξάγουμε εάν συγκεντρώσουμε τις μετρήσεις που έχουν καταγράψει οι σταθμοί της χώρας μας από το 2005 έως το 2012 σχετικά με τις συγκεντρώσεις του διοξειδίου και μονοξειδίου του αζώτου, του μονοξειδίου του άνθρακα, του όζοντος και του διοξειδίου του θείου; xartis print

Το μη χείρον, βέλτιστον;

Την τελευταία οκταετία δεν υπάρχουν σημαντικές αυξομειώσεις στις τιμές των ρύπων της Αθήνας, αλλά ούτε και της Θεσσαλονίκης. Ως εκ τούτου, το πρώτο εύλογο συμπέρασμα στο οποίο οδηγούμαστε είναι πως ο αέρας που αναπνέουμε δεν έχει επιβαρυνθεί με την πάροδο των χρόνων στα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα της χώρας. Μπορεί, ωστόσο, αυτό να μας καθησυχάσει;  Μια πιο διεξοδική ματιά στα δεδομένα των μετρήσεων και με δεδομένο ότι δεν υπάρχει βελτίωση της ατμόσφαιρας, παρά τις όποιες «πράσινες» και «αειφόρες» ενέργειες λαμβάνουν χώρα το τελευταίο διάστημα είναι ενδεικτική της κατάστασης.

Η υψηλή συγκέντρωση επικίνδυνων για την υγεία ρύπων όπως το διοξείδιο του αζώτου –το οποίο συνδέεται άμεσα με αναπνευστικά προβλήματα- θα πρέπει να μας απασχολήσει, καθώς σε πολυπληθείς δήμους όπως η Αθήνα, το Περιστέρι, ο Πειραιάς, η αθηναϊκή Αριστοτέλους και η περιοχή της Γεωπονικής, οι ετήσιες τιμές ξεπερνούν κατά πολύ το όριο που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση βάσει της οδηγίας για την ποιότητα του αέρα του 2008.

Αξίζει να σημειωθεί πως το διάστημα 2009 έως 2012 παρατηρείται μείωση μικρής τάξης της εμφάνισης του συγκεκριμένου ρύπου τόσο στην Αθήνα, όσο και στη Θεσσαλονίκη, σε αργό και μη ικανοποιητικό βαθμό. Δεδομένου του ότι το διοξείδιο του αζώτου εκπέμπεται κυρίως από τα αυτοκίνητα θα μπορούσε κανείς να συνδέσει αυτή τη μείωση με την αντίστοιχη μείωση κυκλοφορίας των αυτοκινήτων (τη στιγμή που πολλοί συμπολίτες μας έχουν καταθέσει τις πινακίδες των οχημάτων τους, ενώ παράλληλα σημειώνεται μία κατακόρυφη πτώση στην αγορά νέων αυτοκινήτων). Ακόμα κι αυτό το θετικό «πρόσημο», ωστόσο, πόσο θετικά μπορεί ν’ αντιμετωπιστεί όταν αποτελεί μια συγκυριακή απόρροια της κρίσης και όχι το αποτέλεσμα μιας συντονισμένης προσπάθειας από την πολιτεία;

Οι περιοχές που «αγκομαχούν»

Τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν από την ιστοσελίδα του ΥΠ.Ε.Κ.Α. επαληθεύουν τις προβλέψεις: Οι πυκνοκατοικημένες κεντρικές περιοχές αντιμετωπίζουν σοβαρότατο πρόβλημα εξαιτίας της επιβαρυμένης ατμόσφαιρας, σε αντίθεση με τα προάστια τα οποία προσφέρουν ακόμη καθαρό αέρα στους κατοίκους τους.

Όσον αφορά στην Αθήνα, ως οι «περιοχές με το μεγαλύτερο πρόβλημα» αναδεικνύονται το κέντρο της Αθήνας, τα Πατήσια και ο Πειραιάς, στις οποίες παρατηρούνται υψηλές  συγκεντρώσεις μονοξειδίου του αζώτου, του μονοξειδίου του άνθρακα, του όζοντος, ενώ μείωση παρατηρείται μόνο στις εκπομπές του διοξειδίου του θείου. Χαρακτηριστικά, η κατάσταση επιδεινώνεται τους χειμερινούς μήνες (κυρίως Νοέμβριο και Ιανουάριο), πιθανότατα εξαιτίας των αναγκών θέρμανσης και των εναλλακτικών μορφών που επιλέγουν οι κάτοικοι, ενώ η περιοχή των Πατησίων αναδεικνύεται «πρωταθλήτρια» σε όλες σχεδόν τις μετρήσεις. Αντίθετα, καθαρότερη ατμόσφαιρα, συγκριτικά με το κέντρο της Αθήνας, προσφέρουν τα προάστια της πρωτεύουσας Θρακομακεδόνες, Αγία Παρασκευή και Λιόσια, καθώς αναδεικνύονται ως οι περιοχές με τις χαμηλότερες μετρήσεις ρύπων.

NO2

Ανάλογη είναι η κατάσταση και στη Θεσσαλονίκη, με το ιστορικό κέντρο και το Κορδελιό να διατηρούν τα «σκήπτρα» της ρύπανσης και το Πανόραμα να αντιστέκεται «σθεναρά» στους ρύπους χάρη στην αναζωογονητική ανάσα που του προσφέρει το Σέιχ Σου (έχοντας ιδιαίτερα χαμηλές τιμές οξειδίων του αζώτου).

Το πρόβλημα «αιωρείται»

Ένα ακόμα πολύ σημαντικό συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί από τα δεδομένα του ΥΠ.Ε.Κ.Α. αφορά στα αιωρούμενα σωματίδια, τα οποία όπως αναφέρει η GreenPeace αποτελούν έναν παρεξηγημένο και παραμελημένο ρύπο. Όπως αναφέρεται σε έκθεση της περιβαλλοντικής οργάνωσης: «Δεκάδες έρευνες σε όλο τον κόσμο ενοχοποιούν τα μικροσωματίδια όχι μόνο για αύξηση της θνησιμότητας, αλλά και για σημαντικές μακροχρόνιες βλάβες στην υγεία. Επί χρόνια, υπήρχε μία σύγχυση σχετικά με τη φύση και την επικινδυνότητα των σωματιδίων, απόδειξη ότι οι διάφοροί σταθμοί μέτρησης μετρούσαν διαφορετικές παραμέτρους (άλλοι μετρούσαν π.χ. καπνό, άλλοι τα ολικά αιωρούμενα σωματίδια, γνωστά ως TSP)».

Πιο επικίνδυνα χαρακτηρίζονται τα σωματίδια με μικρή διάμετρο (ονομάζονται PM10), αλλά και τα σωματίδια PM 2.5 (με διάμετρο 2.5 mm). Μάλιστα, έρευνες δείχνουν πως μια ενδεχόμενη αύξηση των PM 10 μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της θνησιμότητας κατά 1%, όπως παρατηρεί στην έκθεσή της η Greanpeace. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο τίθενται στο  επίκεντρο μετρήσεων και ερευνών παγκοσμίως.

Θα περίμενε κανείς ένας τόσο «επικίνδυνος» ρύπος να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των ερευνητών και να μετράται ενδελεχώς, τη στιγμή που καταγράφονται σημαντικές υπερβάσεις των ορίων σε περιοχές όπως το κέντρο της Θεσσαλονίκης (Αγίας Σοφίας), το Κορδελιό, η Σίνδος, το Πανόραμα,  ο Πειραιάς και η Λάρισα.  Ωστόσο, παρατηρείται πως υπάρχουν μόνο 3 σταθμοί μέτρησης για το σωματίδιο PM 2.5 (σε Αγία Παρασκευή, Λυκόβρυση και Πειραιά), ενώ λιγότεροι από τους μισούς σταθμούς πανελλαδικά πραγματοποιούν μετρήσεις για το σωματίδιο PM (μόλις 12 από τους 27), σύμφωνα τουλάχιστον με τα στοιχεία που δημοσιοποιεί το Υπουργείο.

Αντίστοιχη «θολή» εικόνα –λόγω έλλειψης μετρήσεων- έχουμε και για τις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας, καθώς στοιχεία υπάρχουν μόνο για την Πάτρα (στην οποία παρατηρείται μείωση μονοξειδίου του άνθρακα και μονοξειδίου του αζώτου), τη Λάρισα και την κωμόπολη Αλίαρτος της Βοιωτίας.

aeriasomatidia

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία των μετρήσεων, η λύση του προβλήματος των ατμοσφαιρικών ρύπων μοιάζει να βρίσκεται ακόμη μακριά και κρίνοντας από τις δυνατότητες των σταθμών, τα μέτρα που έχουν παρθεί από το κράτος είναι τουλάχιστον ανεπαρκή. Έχοντας στο φόντο την οικονομική κρίση να επιβαρύνει με το δικό της τρόπο και το κόστος της υγείας να έχει μπει σε δεύτερη μοίρα, η… αποκέντρωση και η επιστροφή στο φυσικό περιβάλλον φαντάζει ως τουλάχιστον μια προσωρινή ελπίδα.

poiotitametriseonΤο παραπάνω άρθρο συντάχθηκε από τις: Ζαμπέτη Μαρία και Τανάγια Μαρία-Άννα.

Τη στατιστική επεξεργασία και τις οπτικοποιήσεις επιμελήθηκαν οι: Αργύρης Γεώργιος, Καρυώτης Κωνσταντίνος-Βασίλειος, Μπουφίδης Νεόφυτος και Παρίσης Παναγιώτης.

Air pollution | Problem is “in the air”

Measurements of air pollutants that are available to the public through the website of Ministry of Environment , Energy and Climate Change outlines a … misty scenery and put us in … a meditation atmosphere. Has the air pollution been decreased during the past eight years and have the actions for improvement been just blowing smoke?

Why are ecologists and environmentalists so feared and hated? This is because in part what they have to say is new to the general public, and the new is always alarming” claimed the famous ecologist Garrett Hardin, who in his famous theory of the “The tragedy of the commons” drew the attention on the innocent actions of individual citizens, which cumulatively can harm the environment .

What worrying fact can be discerned by gathering air pollutants’ measurements from the website of Ministry of Environment and Climate Change? And to be more specific: What conclusions can be drawn if we collect the measurements recorded by the stations of our country from 2005 to 2012 on the concentrations of sulfur dioxide and nitrogen oxide, carbon monoxide, ozone and sulfur dioxide?

xartis print

Locations of measuring stations

The lesser of two evils?

During the last eight years, there were no significant fluctuations in pollutants’ measurements in Athens, nor in Thessaloniki. Therefore, the first logical conclusion leads to that the air we breathe is not burdened over the years in the two largest urban centers in the country. However, is that fact reassuring? A more detailed look at the data measured and given that there is no improvement in the atmosphere, despite the “green” and “sustainable” actions taking place lately, is indicative of the situation.

High concentration of dangerous pollutants such as nitrogen dioxide – which is directly linked to respiratory problems – should be concerning, as in numerous municipalities such as Athens, Peristeri, Piraeus, Aristotelous (in Athens) and the area of Agriculture University of Athens, the annual rates far exceed the limit established by the European Union under the Directive on air quality in 2008 .

It is worth noting that from 2009 to 2012 the aforementioned pollutant appeared to be slightly but unsatisfactory decreased both in Athens and Thessaloniki. Given that nitrogen dioxide is emitted primarily from cars, one could associate this decrease with a corresponding reduction in car traffic (while many of our fellow citizens have deposited the license plates of their vehicles, when there has also been a sharp decline in car market). But even this positive sign, how positively can be treated when it’s a coincidental result due to the crisis and not a result of a concerted effort by the state government?

Measurements of NO in every measuring station 

The ‘gasping’ regions

The data gathered from the website YP.E.K.A. verify the predictions: The densely populated central regions face serious problems because of encumbered atmosphere, unlike the suburbs which offer fresher air to their residents.

Regarding Athens, as the “areas with the biggest problem” are highlighted the center of Athens, Patissia and Piraeus, where there are high concentrations of nitric oxide, carbon monoxide and ozone, while a decrease is observed only on emissions of sulfur dioxide. Typically, the condition worsens during the winter months (mainly November and January), probably due to heating needs and the alternative ways chosen by residents, while the region Patissia comes off as the “champion” in almost all measurements. Instead, cleaner air, compared to the city center, offer the outskirts of the capital Thrakomakedones, Agia Paraskevi and Peristeri, as being the areas with the lowest measurements of pollutants.

NO2

Annual concentrations of NO2

Similar situation exists in Thessaloniki, with its historic center and Kordelio “wield the scepter” of pollution and Panorama resisting ‘strongly’ to pollutants thanks to the refreshing breath that Sheikh Xu Forest offers (showing very low measurements of nitrogen oxides).

Problem is “in the air”

Yet another important conclusion that can be drawn from the data, regards to particulate matter, which -as stated by Greenpeace- is misunderstood and neglected dirt. As stated in the report of the environmental organization “dozens of studies around the world criminalize microparticles not only for increased mortality, but also for significant long-term damage to health. For years, there has been a confusion about the nature and risk of the particles, a proof that the various stations have counted different parameters (e.g. others counted smoke, others total suspended particles known as TSP)”.

Most dangerous particles are characterized by small diameter (called PM10), but also particles PM 2.5 (diameter 2.5 mm) are quite dangerous. Indeed, research shows that a potential increase in PM 10 may lead to an increase in mortality of 1%, as observed in the Greanpeace report. And for that reason are at center of measurements and research worldwide.

One would expect such a “dangerous” pollutant to be at the center of interest of researchers and being measured carefully, especially once significant exceeds are recorded in areas such as Thessaloniki center (Aghia Sophia), Kordelio, Sindos, Panorama, Piraeus and Larissa. However, it is observed that there are only 3 stations measuring the particle PM 2.5 (Aghia Paraskevi, Lykovryssi and Piraeus), while fewer than half of stations nationwide carry out measurements on the particle PM (only 12 out of 27), at least according to the data made public by the Ministry.

Respectively “blurry” picture -because of lacking measurements- there is for the rest of Greece, since data exist only for Patras (in which there is a reduction of carbon monoxide and nitric oxide), Larissa and Aliartos town of Boeotia.

aeriasomatidia

Blue: Days that there exist measurements. Red: Days that the measurements exceed the european boundaries. Black rhombus: Percentage of days that exceed the boundary.

As it is apparent by the measurements, the solution to the problem of atmospheric pollutants is seemingly still far and judging by the stations’ capabilities, the measures taken by the state are at least inadequate. Having economic crisis at the background incurring on its own way and health costs being put on the back burner, decentralization and return to the natural environment seems to be at least a temporary hope.

 

poiotitametriseonQuality of measurements

The article was written by:Zampeti Maria and Tanagia Maria-Anna.

Statistical processing and visualizations: Argiris Georgios, Karyotis Konstantinos-Vasileios, Mpoufidis Neofytos, Parisis Panagiotis.

Flattr this!

  • Xara

    Γεια σας! Μια και ειμαστε στο school of data, θα μπορουσατε να δημοσιευεσετε τα αναλυτικα δεδομενα, καθως και τη διαδικασια που ακολουθησατε μεχρι να παραξετε τα γραφηματα? Ευχαριστω!

 Receive announcements  Get notifications of news from the School in your inbox
Join the discussion Discussion list - have your say: