E-Government activities of individuals via websites

May 6, 2014 in Data Journalism

Ελλάδα και e-Government: Ανάπτυξη και νέοι στην πρώτη γραμμή

Εισαγωγή

Σχεδόν τρεις στους τέσσερις Έλληνες βρίσκονται online πάνω από τέσσερις ώρες την ημέρα με τους μισούς να είναι συνδεδεμένοι πάνω από έξι ώρες, είτε από τη δουλειά είτε από το σπίτι σύμφωνα με έρευνα του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Εμπορίου του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ELTRUN). Μάλιστα το 69% συνδέεται στο διαδίκτυο μέσω κινητών συσκευών (smartphones & tablets).

Θα μπορούσε άραγε η χρήση της τεχνολογίας να επιφέρει βελτιώσεις στην καθημερινότητα των πολιτών; Χρησιμοποιεί ο πολίτης ηλεκτρονικές υπηρεσίες για ενημέρωση και τις συναλλαγές του με το δημόσιο; Ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί στη χώρας μας σε σχέση με άλλες αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες της Ευρώπης; Στα ερωτήματα αυτά προσπάθησε να δώσει ορισμένες απαντήσεις η ομάδα 4 του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Web Science» αξιοποιώντας τα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat και μετά από επεξεργασία των δεδομένων και των διάφορων μεταβλητών προκειμένου αυτά να προσαρμοστούν στα αρχικά ερωτήματα της έρευνας. Σκοπός να παρουσιαστούν χρήσιμα στοιχεία και συμπεράσματα για το σημερινό τοπίο και την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας.

Ο όρος ηλεκτρονική διακυβέρνηση (e-government ή e-gov εν συντομία) χρησιμοποιείται για να περιγράψει το γενικότερο πλαίσιο που αφορά την εισαγωγή και αξιοποίηση των ΤΠΕ στη δημόσια διοίκηση σε συνδυασμό με τις οργανωτικές αλλαγές και τις διοικητικές πρακτικές που εισάγουν οι νέες τεχνολογίες. Μιλώντας για τις συναλλαγές των πολιτών με το δημόσιο τομέα, είναι σαφές πως η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αποτελεί βασικό παράγοντα ανάπτυξης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής των πολιτών. Δίνοντας έμφαση στον ηλεκτρονικό τρόπο παραγωγής και διανομής των υπηρεσιών, βασικοί στόχοι της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης αποτελούν η βελτίωση – απλούστευση της παροχής των δημόσιων υπηρεσιών σε συνδυασμό με τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, η ενίσχυση των δημοκρατικών διαδικασιών, η διαφάνεια και η μείωση εμφάνισης φαινομένων διαφθοράς, η δημιουργία προϋποθέσεων ανάπτυξης καθώς και η περαιτέρω βελτίωση των συνθηκών εργασίας.

Σύμφωνα με έρευνες, οι κύριοι τομείς στην Ελλάδα με τη μεγαλύτερη ανάγκη για αξιοποίηση της τεχνολογίας είναι οι δημόσιες υπηρεσίες (70%), η εκπαίδευση (60%) και η υγεία (49%).

Στο πλαίσιο αυτό το υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ξεκίνησε από το 2013 να προωθεί μια σειρά από υπηρεσίες προς τους πολίτες που παρέχονται εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά από την εθνική διαδικτυακή πύλη «ΕΡΜΗΣ» (www.ermis.gov.gr) καθώς και υπηρεσίες αξιολόγησης του Δημόσιου τομέα μέσω του OpenGov. Υπηρεσίες όπως εκδόσεις πιστοποιητικών, βεβαιώσεων και διάφορα άλλα γίνονται πλέον με ένα κλικ, χωρίς ο πολίτης να χρειάζεται να επισκεφθεί αυτοπροσώπως οποιαδήποτε υπηρεσία, είτε για να υποβάλλει αίτηση είτε για να παραλάβει κάποιο έγγραφο. Με άλλα λόγια, μια προσπάθεια για την ουσιαστική ενίσχυση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα που συνεπάγεται καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες του πολίτη αλλά και του ιδιωτικού τομέα.

Τα μέλη της ομάδας 4 υποστήριξαν πως «το τελευταίο διάστημα γίνεται αρκετός λόγος για τη “διαφάνεια” των δημοσίων διοικήσεων, το πρόγραμμα ΔΙΑΥΓΕΙΑ (και ΥΠΕΡΔΙΑΥΓΕΙΑ), για το κεντρικό ηλεκτρονικό μητρώο δημοσίων συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, για τα ανοικτά δεδομένα κτλ. Σκεφτήκαμε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού μας προγράμματος ότι θα είχε ενδιαφέρον να κοιτάξουμε σε ποια θέση είναι η χώρα μας στην εφαρμογή/χρήση νέων τεχνολογιών για την επικοινωνία των φορέων του κράτους με τους πολίτες. Το όλο concept συμπεριλαμβάνεται στην ευρύτερη έννοια του e-gov».

Κύρια αποτελέσματα της έρευνας

Όπως προκύπτει από την έρευνα της ομάδας, την τριετία 2011-2013 στη χώρα μας παρατηρείται μια σημαντική ανοδική τάση όσον αφορά την επικοινωνία – αλληλεπίδραση των πολιτών με τις υπηρεσίες του κράτους. Πιο συγκεκριμένα, το 27% των Ελλήνων ήρθε σε επαφή με δημόσιες ηλεκτρονικές υπηρεσίες το 2011, ποσοστό που αυξήθηκε τα επόμενα χρόνια σε 34% και 36% τα έτη 2012 και 2013 αντίστοιχα. Βέβαια, τα περιθώρια βελτίωσης συνεχίζουν να είναι ακόμη μεγάλα κάτι που μπορεί εύκολα να διαπιστώσει κανείς αν συγκρίνει τα συγκεκριμένα νούμερα και γενικότερα τα νούμερα στην πλειοψηφία των κατηγοριών με χώρες όπως η Νορβηγία, Φινλανδία, Γαλλία και η Γερμανία.

Αξιοποιώντας τα δημογραφικά στοιχεία μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάκριση ανάμεσα στις διάφορες ηλικιακές κατηγορίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η μεγαλύτερη εγχώρια δραστηριότητα παρατηρείται σε ανθρώπους που εντάσσονται στην κατηγορία 25-34 με ένα ποσοστό που άγγιξε το 55% την περσινή χρονιά ενώ ακολουθεί στη δεύτερη θέση η κατηγορία 35-44 με 49% και στη τρίτη η 16-24 με 39%.

Επίσης, αξίζει να σημειωθεί πως τα μεγαλύτερα ποσοστά παρατηρούνται στους πολίτες με υψηλό επίπεδο μόρφωσης (το 2013 έφτασε συνολικά το 74%), μια κατηγορία στην οποία η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά υψηλά υπερτερώντας σε σύγκριση με χώρες όπως οι Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Μάλτα και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ένα ακόμη στοιχείο που προκύπτει με βάση τα στοιχεία είναι πως γύρω στους μισούς Έλληνες που ζουν σε νοικοκυριά με ευρυζωνική σύνδεση, είχαν κάποιου είδους αλληλεπίδραση με ηλεκτρονικές υπηρεσίες του δημοσίου τις χρονιές 2012 (49%) και 2013 (51%).

Είναι αλήθεια πως η ανάπτυξη και αξιοποίηση των ευρυζωνικών υποδομών σε μια χώρα (π.χ. υψηλές ταχύτητες των δικτύων, εκτενής κάλυψη) είναι στενά συνδεδεμένη με την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και τις προηγμένες ηλεκτρονικές υπηρεσίες που αυτή δύναται να προσφέρει γεγονός που ίσως δικαιολογεί σε κάποιο βαθμό και την υστέρηση της χώρας μας με άλλες ανεπτυγμένες χώρες της Ε.Ε. Τέλος, και αναφορικά με τον τομέα της επαγγελματικής απασχόλησης, μεγάλη κινητικότητα με σταθερά ανοδική τάση τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σε κλάδους όπως είναι οι υπάλληλοι – μισθωτοί, οι αυτοαπασχολούμενοι, ενώ υψηλά νούμερα παρατηρούνται και στους φοιτητές.

Ελλάδα και Ηνωμένο Βασίλειο στην ίδια θέση!

Σχετικά με τα στατιστικά που αφορούν την αναζήτηση πληροφοριών μέσω πρόσβασης σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες Δημόσιας Διοίκησης από τους πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζεται μεγάλη διαφορά στις Σκανδιναβικές χώρες και τις χώρες της Κ. Ευρώπης όπου φαίνεται να είναι πρωτοπόροι σε σχέση με τις χώρες του Νότου και των Βαλκανίων. Ωστόσο, η Ελλάδα φαίνεται να έχει ένα σταθερό ρυθμό ανάπτυξης στη χρήση ηλεκτρονικών υπηρεσιών από τους πολίτες  τα τελευταία χρόνια σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας. Μάλιστα όπως προκύπτει, η Ελλάδα το 2013 βρέθηκε περίπου στην ίδια θέση με το Ηνωμένο Βασίλειο αφήνοντας στις τελευταίες θέσεις χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία. Τέλος, είναι σημαντικό το στοιχείο ότι η χώρα μας αφήνει πίσω και την Ιταλία η οποία κατατάσσεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα!

Αξίζει να σημειωθεί πως στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι ηλικίες που χρησιμοποιούν περισσότερο τις ιστοσελίδες των δημόσιων υπηρεσιών για αναζήτηση πληροφοριών είναι μεταξύ 25 και 34.

Μάλιστα, στην Ελλάδα παρουσιάζεται κάθε χρόνο μια αύξηση των πολιτών που χρησιμοποιούν τις κρατικές ιστοσελίδες από τις ηλικίες 24 και άνω. Σημαντικός παράγοντας στα προαναφερθέντα αποτελέσματα είναι βέβαια το προφίλ του χρήστη. Συγκεκριμένα, οι ομάδες που χρησιμοποιούν περισσότερο το διαδίκτυο για δημόσιες υπηρεσίες είναι οι εργαζόμενοι και οι φοιτητές! Μάλιστα, οι έλληνες φοιτητές φαίνεται να είναι πιο ευαισθητοποιημένοι σχετικά με τη χρήση του διαδικτύου για αναζήτηση πληροφοριών από ιστοσελίδες που αφορούν δημόσιες υπηρεσίες. Αυτό βέβαια αναδεικνύει και την ανάγκη για ανάπτυξη αυτών των υπηρεσιών ώστε να προσφέρουν περισσότερες υπηρεσίες. Τέλος, το μορφωτικό επίπεδο φαίνεται να ενισχύει τη χρήση του διαδικτύου όπως επίσης και η εξάπλωση των οικιακών ευρυζωνικών δικτύων.


Φορολογική δήλωση εισοδήματος

Σχεδόν ένας στους τέσσερις Έλληνες (22%) υπέβαλε ηλεκτρονικά το 2013 την φορολογική δήλωση του εισοδήματος μέσω του «Τaxisnet» και της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων, ποσοστό που βρίσκεται πάνω από τα αντίστοιχα νούμερα χωρών όπως είναι η Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Όσον αφορά το προφίλ των συγκεκριμένων χρηστών, η μεγαλύτερη δραστηριότητα στον συγκεκριμένο τομέα παρατηρείται στις ηλικίες 25-34 (35%) και 35-44 (33%) με τον δείκτη να είναι πολύ υψηλός και να αγγίζει το 51% στους έχοντες υψηλό επίπεδο μόρφωσης. Από τη άλλη βέβαια, όπως προκύπτει από τα στοιχεία μόλις 1% των πολιτών δήλωσε ηλεκτρονικά κάποια αλλαγή διεύθυνσης της κατοικίας του την περσινή χρονιά.

 

Πιστοποιητικά και αιτήσεις μέσω διαδικτύου προτιμούν οι νέοι

Οι κυριότερες λειτουργίες που ενδιαφέρουν τους πολίτες όταν χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές δημόσιες υπηρεσίες αφορούν την αναζήτηση πληροφοριών καθώς και σχετικά επίσημα έγγραφα (αιτήσεις) ή φόρμες που χρειάζονται για την απόκτηση κάποιου πιστοποιητικού. Μάλιστα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της έρευνας, παρατηρείται μια αύξηση τα τελευταία τρία χρόνια (2011-13) των νέων ηλικίας 25-34 που απευθύνονται σε δημόσιες ηλεκτρονικές υπηρεσίες ώστε να διεκπεραιώσουν αντίστοιχες γραφειοκρατικές υποθέσεις.

Το επίπεδο μόρφωσης είναι και εδώ ένα πολύ σημαντικός παράγοντας.

Επίσης ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο είναι ότι για το 2013 υπήρξε πολύ μεγάλη αύξηση των νέων ηλικίας 16-24 οι οποίοι χρησιμοποίησαν το διαδίκτυο για να αποκτήσουν κάποιο πιστοποιητικό από δημόσια υπηρεσία. Είναι φανερό πως η νέα γενιά είναι πιο εξοικειωμένη με το e-gov.


 

Οικονομικές παροχές και τριτοβάθμια εκπαίδευση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τομέας των παροχών και επιδομάτων κοινωνικής ασφάλισης όπου τα νούμερα της περσινής χρονιάς μπορούν να χαρακτηριστούν ιδιαίτερα χαμηλά. Συγκεκριμένα, μόλις το 8% των πολιτών στη χώρα μας κατέθεσε αίτημα ή ήρθε σε επαφή ηλεκτρονικά με τις δημόσιες υπηρεσίες προκειμένου να λάβει όπως προβλέπεται από το νόμο κάποιου είδους οικονομική παροχή όπως είναι για παράδειγμα το επίδομα ανεργίας, η σύνταξη, επίδομα τέκνων κτλ. Πρόκειται κυρίως για άτομα ηλικίας 25 έως 44 ετών, άτομα υψηλής μόρφωσης αλλά και ανέργους.

Τέλος και όσον αφορά την εγγραφή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αξίζει να σημειωθεί πως μόλις το 17% εκ των φοιτητών στη χώρα μας γράφτηκε το 2013 στα δημόσια ιδρύματα χρησιμοποιώντας δικτυακούς τόπους του δημοσίου, ποσοστό αρκετά χαμηλότερο από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Τα παραπάνω αποτελέσματα φαίνεται να επιβεβαιώνουν την άμεση ανάγκη για αξιοποίηση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα καθώς αν και έχουν επιτευχθεί σημαντικά βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια, τα περιθώρια βελτίωσης είναι μεγάλα και η χώρα μας ακόμη βρίσκεται πολύ πίσω σε σχέση με τις αναπτυγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πρόβλημα ωστόσο δεν εστιάζεται μόνο στο αν προσφέρονται αρκετές υπηρεσίες αλλά μεγάλη σημασία έχει και το πώς. Όπως ήδη έχουμε αναφέρει, είναι βέβαιο πως μια περαιτέρω αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αφενός θα ενισχύσει την αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα και αφετέρου θα βελτιώσει τις παρεχόμενες υπηρεσίες και γενικότερα την ποιότητα ζωής των πολιτών. Τα αναλυτικά αποτελέσματα της έρευνας θα παρουσιαστούν από τους μεταπτυχιακούς φοιτητές Ραπτόπουλο Βαγγέλη, Τάνο Πέτρο, Φουντουκίδη Ιωάννη και Χάδου Μαρίνα στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Web Science» σε εκδήλωση του Ιδρύματος Ανοιχτής Γνώσης Ελλάδος (OKFN Greece).

Χρήσιμοι σύνδεσμοι:

http://en.wikipedia.org/wiki/E-Government

http://el.wikipedia.org/wiki/Ηλεκτρονική_διακυβέρνηση

http://www.egovplan.gr/?page_id=14

http://epp.eurostat.ec.europa.eu

Flattr this!

 Receive announcements  Get notifications of news from the School in your inbox
Join the discussion Discussion list - have your say: